انجمن تخصصی خلاصه نویسان ایران

تاریخ تحول دولت در اسلام

بخش اول نمونه سوالات درس تاریخ تحول دولت در اسلام

فصول اول الی هشتم کتاب داوود فی رحی

 

خصايص و ويژگي هاي کلي دولت (نظام سیاسی) را بنويسيد ؟

1-       داراي قدرتي عام و مستدامي است که بالاتر از حاکمان قرار دارد .

2-       داراي برتري بر کل سازمانها ، تشکلها و گروهاي داخلي است .

3-       دولت يگانه تشکل صاحب اقتدار تلقي مي شود .

4-       قدرت انحصاري دولت براي تعيين حقوق و وظائف مردمان جامعه هم خصلت عملي (دوفاکتو) و هم خصلت قانوني و رسمي (دوژور) دارد .

5-       قوانين و مقررات دولت ها آمرانه و حاکم بر ديگر مقررات و قوانين در هر جامعه است .

6-       دولت سازماني است که بيشترين ميزان تداوم حتي براي چندين نسل را خواهد داشت .

7-       عضويت در يک دولت بيشتر غير ارادي است .

.............................................................................................................................................

جايگاه دولت را در انديشه اسلامي به اختصار بنويسيد ؟

1-       دولت در انديشه اسلامي نه تنها مفسر شريعت و قانون است ، بلکه از يک لحاظ منبع و واضع قانون آمرانه و لازم الاجرا هم هست .

2-       قوانين دولت برتر از هر گونه تعارض در شريعت اسلام است .

3-       حکومت يکي از احکام اوليه است و مقدم بر تمامي احکام فرعيه حتي نماز ، روزه و حج است .

.............................................................................................................................................

از پيوند مشروعيت و حاکميت چه نتيجه اي حاصل خواهد شد ؟

1-       دولت در درون قلمرو خود رقيبي ندارد و بر همه گروه ها مسلط است .

2-       از نظر خارجي دولت هاي ديگر ان را دولتي مجزا و مستقل مي دانند .

نکته : تحليل مقايسه اي پايه مطالعه و استدلال درباره نظريه هاي دولت در اسلام است و رايجترين مدل ، مدل تحليل سيستمي يا نظام سياسي مي باشد.

.............................................................................................................................................

 

نظام سياسي اسلام را با توجه به مدل تحليل سيستمي شرح دهيد؟

در اين مدل نظام سياسي اسلام را مجموعه اي به هم پيوسته از فعاليت هاي سياسي تلقي مي کند که شمار بزرگي از کارگزاران و با هدف خاصي آن را تعهد کرده و انجام داده اند .اين سيستم از عناصري همبسته تشکيل شده است که هر کدام به تنهايي بخشي از نظام سياسي اسلام را تشکيل داده و نهادها و گروه هاي معيني را شامل مي شود که اين ويژگي را "ساختار" نظام سياسي اسلام مي نامند و روابط تعريف شده بين ساختارها را "کار ويژه" نظام سياسي اسلام مي نامند.

ساختارهاي نظام سياسي شامل: 1- عناصر دولت ،2- مرزهاي دولت ، 3- شبکه روابط دولت 4- منابع قدرت دولت مي باشد.

کارکرد نظام سياسي شامل: 1- جريان ارتباطات دولت ، 2- مرکز تصميم گيري يا رهبري دولت ، 3- بازخوردهاي موثر در دولت و 4- دامنه قدرت دولت مي باشد .

.............................................................................................................................................

پاسخ به اين پرسش که آيا دامنه قدرت دولت محدود به حوزه عمومي است يا قلمروهايي از زندگي خصوصي افراد را نيز در مي نوردد ، چه کارکردهايي مي تواند داشته باشد ؟

1-       تبيين دقيق و محکمي از شيوه ، سازوکار و جهت جريان قدرت در درون دولت .

2-       تعيين الگوي نهايي دولت مطلوب (اقتدارگرا باشد يا مردم سالار.)

.............................................................................................................................................

ويژگي هاي دولت اسلامي را با توجه به نظريات مختلف بنويسيد ؟

1-       در انديشه و عمل مبتني بر وحي است .

2-       ارزشها و اصول خود را از دين اسلام مي گيرد.

3-       ممکن است روزي تبديل به يک دولت ايدئولوژيک شود ولي در عمل معنايي يکسان با دولت هاي ايدئولوژيک ندارد.

4-       پذيرش مرجعيت دين در زندگي سياسي.

5-       جامعه اي که اقتدار سياسي به عهده مسلمانان است و اکثر نهادهاي عمومي به دست آنها اداره مي شود .

6-       دولتي که حافظ و مجري و مدافع آموزهاي اسلامي در جامعه است .

7-       دولتي که ارزشها و حتي شرايط حاکمان را از دين و روشهاي مملکت داري از علم و تجربه اقتباس کند .

8-       شيوه اسقرار رهبران در مسند قدرت نيز مطابق با الگوي ارائه شده در شريعت و دين باشد .

دولت سکولار را تعريف کنيد؟

دولت سکولار (علمانيه) به دولتي گفته مي شود که هرگونه مرجعيت دين در زندگي سياسي را انکار مي کند و دايره نفوذ دين را صرفا عرصه هايي مي داند که دست عقل آدمي از آن کوتاه است .

.............................................................................................................................................

مهمترين تفاوت هاي دولت ديني و دولت سکولار را به اختصار بنويسيد؟

1-       انتخاب رئيس دولت در دولت ديني الهي است ولي در دولت سکولار ، رئيس دولت از سوي مردم يا از طريق کودتا ، انقلاب و... انتخاب مي شود .

2-       دولت ديني مبتني بر احکام شرعي است ولي دولت سکولار مبتني بر عقل بشري است .

3-       اطاعت از حاکمان در دولت ديني برخلاف دولت سکولار قبل از آنکه فرض مدني باشد ، واجب شرعي است.

4-       معارضه با رئيس دولت ديني مستلزم مجازات هاي شرعي و عذاب اخروي است ولي در دولت سکولار نهايتا داراي مجازات هاي دنيوي است .

5-       قوانين در دولت ديني برخلاف دولت سکولار داراي قداست مي باشند .

6-       قوانين در دولت هاي ديني بر خلاف دولت سکولار تغيير ناپذيرند .

7-       دوره حکومت حاکم در دولت سکولار برخلاف دولت ديني محدود ، موقت و از پيش تعيين شده است .

8-       مهمترين هدف حاکم در دولت ديني اجراي شريعت و تامين رضايت خداوند است ولي هدف اصلي دولت هاي سکولار کسب رضايت مردم است .

9-       حاکم در دولت ديني به لحاظ ولايت شرعي از امکانات مشروع وسيعتري نسبت به دولت هاي غير ديني برخوردار است .

.............................................................................................................................................

تفاوت هاي دولت ديني با دولت هاي ايدئولوژيک را به اختصار شرح دهيد؟

به طور کلي در دولت هاي ايدئولوژيک بر خلاف دولت هاي ديني ، تنها يک نظريه و روايت به طور رسمي پذيرفته شده و اين دولت ها بقيه آراء و افکار رقيب را نه ازجنس انديشه بلکه ناشي از اغراض شيطاني مي پندارند که اين امر ناشي از حب و بغض، عشق و نفرت، خوشبيني و بدبيني و... است و حتي گاهي در اين راه از ابزار خشونت استفاده مي کنند . اين دولت ها دچار توهم استغنا و پندار کمال هستند و هيج گونه نقدي را بر خود روا نمي دانند .

.............................................................................................................................................

سه الگو از انواع دولت اسلامي را نام ببريد ؟

1-       خلافت سني ، 2- امامت شيعي ، 3- الگوي خوارج که از مباحث سلبي دولت است .

.............................................................................................................................................

نظام سياسي خلافت را در انديشه اهل سنت شرح دهيد ؟

1-       خلافت ، نمونه آرماني دولت اسلامي از ديدگاه اهل سنت است .

2-       خلافت در انديشه سني وصفي است که براي تمامي دولت هاي بعد از پيامبر (ص) اعم از صالح و فاسد اطلاق مي شود .

.............................................................................................................................................

ويژگي هاي اساسي خلافت اسلامي را در انديشه اهل سنت نام برده و سپس شرح دهيد ؟

الف) ماهيت خلافت که شامل:

1-       قئل شدن اختيارات وسيع براي خليفه .

2-       امامت و رهبري در انديشه سني از اصول ديانت اسلام نيست .

ب)هويت خليفه که شامل:

 نظريه خلافت بر بنياد عدم هر گونه نص از پيامبر (ص) در خصوص تعيين خليفه استوار است .

ج) شرايط خليفه.

طرق تعيين خليفه را مختصرا شرح دهيد ؟

1-       انتخاب اهل حل و عقد : اهل حل و عقد در نظام سياسي اهل سنت مانند مجلس شوراي امروز در بعضي کشورها ، وظيفه تعيين و انتخاب خليفه را به عهده داشته است و اعضاي آن بايد داراي عدالت ، دانش کافي و راي وتدبير باشند .

2-       عهد و نصب از جانب خليفه پيشين (استخلاف) : خليفه نيز چون يکي از آگاه ترين افراد مجموعه اهل حل و عقد است ، هرگاه کسي را به خلافت نصب کند ، حکومتش مشروع خواهد بود .

3-      زور و غلبه .

.............................................................................................................................................

عناصر و نهادهاي خلافت قديم را فقط نام ببريد ؟

1-       خليفه ، 2- وزارت و وزير (وزارت تفويض و وزارت تنفيذ) ، 3- امارت و امير ، 4- ديوان هاي دولتي ، 5- نهادهاي قضايي.

.............................................................................................................................................

شبکه قدرت را در خلافت قديم اهل سنت شرح دهيد ؟

1-       اقليت ها و افراد بي طرف : اقليتهاي ديني با انعقاد پيمان ذمه و پرداخت جريمه هرچند در زندگي خصوصي خود در سرتاسر دارالاسلام آزاد هستند و حقوق تعريف شده اي دارند ولي هرگز نمي توانند در قدرت سياسي مشارکتي داشته باشند.

2-       حمايت کنندگان منفعل: در اين تحليل حمايت کنندگان و فعالان تنها شامل مردان و اهل حل و عقد در دايره مرکزي خلافت مي باشد .

3-       فعالان سياسي : که همواره به دو دسته مخالفان و موافقان نظام سياسي تقسيم مي شوند ، مانند ؛ شيعه و خوارج.

.............................................................................................................................................

جايگاه رهبري و مرکز تصميم گيري در خلافت قديم اهل سنت چگونه بود ؟ اين امر به شخص خليفه محدود مي نمود و ديگر اجتهادها و مجتهدان را به حاشيه مي راند .

.............................................................................................................................................

دامنه قدرت را در خلافت قديم اهل سنت شرح دهيد ؟

در نظريه هاي خلافت قديم ، جامعه در درون دولت جذب شده است و بي هيچ تفکيکي بين دو حوزه عمومي و خصوصي در زندگي موءمنان ، دولت در امور خصوصي دخالت مي کند .

.............................................................................................................................................

جريان قدرت را در خلافت قديم اهل سنت بنويسيد ؟

1-       جريان قدرت از بالا به پايين و کارکرد قدرت بسته و اقتداري بود .

2-       خليفه با تکيه بر اجتهاد خود تنها منبع همه احکام بود .

3-       هيچ گونه تفکيکي در قواي کشور وجود نداشت .

4-       عزل و نصب تمامي کارگزاران تنها از سوي خليفه بود .

5-       حکم خليفه اعم از حکم شرعي يا حکم ولايي نافذ بود .

6-       خليفه در برابر هيچ مقامي مسئول نبود .

7-       اهل حل و عقد تنها صورتي تشريفاتي داشتند .

.............................................................................................................................................

نکته: نظريه هاي جديد اهل سنت نوعا تمايلات ملي و تا حدودي دموکراتيک دارند .

.............................................................................................................................................

مرزهاي قدرت در خلافت جديد را شرح دهيد ؟

1-       خلافت گرايان جديد از يک سو با تاکيد بر نهاد شورا و حذف شرط قريشي بودن حاکم ، تعدد حکومت و دولت هاي اسلامي را به طور کلي مي پذيرند و از اين طريق بر تعدد مرزهاي سياسي ، ملي گرايي و قوم گرايي در جهان اسلام صحه مي گذارند .

2-       با الهام از مفاهيم دارالاسلام و دارالکفر پيشنهاد براي بازگشت به وحدت اسلامي را دارند .

.............................................................................................................................................

شبکه قدرت در خلافت جديد را شرح دهيد ؟

1-       اقليتها يا افراد بي طرف : همانند اقليتها در خلافت قديم مي باشد.

2-       حمايت کنندگان منفعل: نظريه هاي جديد اهل سنت با حذف شرط قريشي بودن حاکم ، تاکيد بر نهاد شورا و پذيرش تعدد دولت هاي اسلامي ، زمينه نظري لازم براي مشارکت فعال مردان مسلمان در زندگي سياسي را فراهم نموده و حتي گرايشهاي نخبه گرايانه انديشمنداني چون رشيد رضا را به نفع مردم سالاري اسلامي درهم شکسته اند .

3-       فعالان خلافت جديد : دامنه فعالان سياسي برخلاف تفکر قديم بسيار گسترده تر است ، با اين حال حتي در اين نظريه ها نيز زن مسلمان از ارتقاء به برخي مناصب قضايي و به ويژه رياست دولت منع مي شود.

.............................................................................................................................................

نهاد هدايت کننده و مرکز تصميم گيري در خلافت جديد چگونه مي باشد ؟

1-       خلافت بيشتر بر نهاد شورا تکيه نموده .

2-       به حاکميت اهل حل و عقد يا به طور کلي حاکميت مردم نظر دارد ، البته بر پايه ضوابط شرعي .

.............................................................................................................................................

دامنه قدرت را در خلافت جديد بنويسيد؟ در برگيرنده حوزه خصوصي و عمومي زندگي انسان است اما کمتر از انديشه هاي قديم اقتدارگرا هستند.

.............................................................................................................................................

جريان قدرت را درخلافت جديد شرح دهيد ؟

در انديشه خلافت گرايان جديد ، خليفه بي آنکه اختيارات مطلق داشته باشد شاني همسان رئيس حکومت در دولت هاي مبتني بر قانون اساسي دارد و بدين لحاظ تقسيم قواي مملکت به سه حوزه مقننه ، قضائيه و مجريه امري مشروع تلقي شده است و جريان مردم سالاري قدرت از پايين به بالا وجود دارد .

.............................................................................................................................................

 

مرزهاي قدرت در مشروطه اسلامي را شرح دهيد ؟

به طور کلي نظريه هاي مشروطه شيعه بر پايه مرزهاي ملي استوار است و هيچ نوع مرزبندي فراتر از دولت ملي مورد توجه قرار نداده است و همچنين تعدد مرزها و دولت هاي مستقل اسلامي را طرح مي کند .

.............................................................................................................................................

شبکه قدرت در مشروطه اسلامي شرح دهيد ؟

1-       اقليتها يا افراد بي طرف : آنها بدون آنکه در سياست کلان و مناصب اساسي دولت اسلامي مشارکت نمايند ، حداکثر در امور محلي و مذهبي فعال هستند و به همين اعتبار هم در انتخابات و نمايندگي مجلس شوراي ملي حضور دارند . (مقامي تشريفاتي دارند)

2-       حمايت کنندگان : در مشروطه شيعه حداقل به لحاظ نظري  ، زمينه مشارکت فعال انسان مسلمان را در زندگي سياسي را فراهم مي نمايد .

3-       فعالان مشروطه شيعه : که فعالا نظام سياسي را به طور کلي به دو دسته مجتهدان ديني و مبعوثان ملت تقسيم مي کند .

.............................................................................................................................................

نکته : نظريه هاي مشروطه شيعه بيشتر بر نهاد شورا و مجلس شوراي ملي تاکيد مي کنند اما اين تاکيد هرگز به معناي تاييد حاکميت مطلق مردم نيست .

.............................................................................................................................................

دامنه قدرت را در نظريه هاي مشروطه شيعه مشخص نماييد ؟

1-       اختيارات دولت زياد گسترده نيست .

2-       انديشه هاي مشروطه شيعه تا حد بسيار زيادي گرايشات اقتدار گريزي دارند .

3-       آخوند خراساني مي گويد دامنه قدرت دولت در شيعه آشکارا به حوزه عمومي محدود مي شود و حتي امام معصوم (ع) نمي تواند در حوزه خصوصي مردم دخالت نمايد .

.............................................................................................................................................

جريان قدرت را در مشروطه شيعه شرح دهيد ؟

1-       قوه قضائيه استقلال مطلق دارد و توسط مجتهدين واجد شرايط اداره مي شود .

2-       قوه مجريه تحت اشراف قوه مقننه است و منحصرا مصوبات مجلس شوراي ملي را اجرا مي کند .

3-       قوه مقننه تجلي حاکميت مردم و ولايت شرعي مجتهدان است و خصلت انتخابي اندکي دارد .

4-       در تصميم گيري هاي راهبردي دولت در کنار نهاد شورا نهاد اجتهاد نيز حضور موثري دارد .

.............................................................................................................................................

جايگاه زن در مشروطه شيعه را شرح دهيد ؟

جواب با توجه به صفحه 226 تا228 کتاب .

.............................................................................................................................................

 نوشته شده توسط : ر.س

+ نوشته شده در  یکشنبه سوم بهمن 1389ساعت 3:59  توسط سروش  | 

خلیج فارس (بخش اول)

خلاصه ای از کتاب خلیج فارس و مسائل آن نوشته دکتر همایون الهی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه هفتم اسفند 1388ساعت 18:24  توسط سروش  | 

اصول روابط بین الملل(ب) بخش اول

جزوه درس روابط بین الملل(ب) جناب آقای دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه ششم اسفند 1388ساعت 18:45  توسط سروش  | 

اصول روابط بین الملل(ب) بخش دوم

 

جزوه درس روابط بین الملل(ب) جناب آقای دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه پنجم اسفند 1388ساعت 20:34  توسط سروش  | 

اصول روابط بین الملل(ب) بخش سوم

 

جزوه درس روابط بین الملل(ب) جناب آقای دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه چهارم اسفند 1388ساعت 20:36  توسط سروش  | 

اصول روابط بین الملل(ب) بخش چهارم

 

جزوه درس روابط بین الملل(ب) جناب آقای دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه سوم اسفند 1388ساعت 20:39  توسط سروش  | 

بخش اول نمونه سوالات درس قدرت های بزرگ

 

خلاصه اي از جزوه درس سياست خارجي قدرت هاي بزرگ دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه چهارم بهمن 1388ساعت 0:13  توسط سروش  | 

بخش دوم نمونه سوالات درس قدرت های بزرگ

 

خلاصه اي از جزوه درس سياست خارجي قدرت هاي بزرگ دکتر رازانی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سوم بهمن 1388ساعت 0:13  توسط سروش  | 

بخش اول

آخرين روزهاي شاه به روايت زاهدي


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم مهر 1388ساعت 22:57  توسط سروش  | 

بخش دوم

آخرين روزهاي شاه به روايت زاهدي


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم مهر 1388ساعت 22:55  توسط سروش  | 

نقد کتاب

نقدی بر کتاب خاطرات اردشیر زاهدی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم مهر 1388ساعت 21:48  توسط سروش  | 

فراماسون‌ها

فراماسون‌هاي دربار به روايت اردشير زاهدي


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه یازدهم مهر 1388ساعت 21:27  توسط سروش  | 

تحولات

تاريخ تحولات اجتماعی سیاسی ایران از ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سی ام خرداد 1388ساعت 10:37  توسط سروش  | 

جزوات درسی

 برای دریافت جزوات بر روی ادامه مطلب کلیک کنید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم آذر 1387ساعت 18:37  توسط سروش  | 

جزوات درسی

جزوات درس سیاست خارجی دکتر شریعتی


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و سوم آبان 1387ساعت 18:4  توسط سروش  | 

اصطلاحات سیاسی

 اصطلاحات سیاسی



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه دهم آبان 1387ساعت 20:6  توسط سروش  | 

گوناگون

گذری در تاریخ  


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه دهم آبان 1387ساعت 20:5  توسط سروش  |